Lesvos oldies

Η ιστορία της Λεσβιακής Φάλαγγας

ΤΟ «ΤΑΞΙΔΙ» ΤΗΣ Λ.Φ

Αντί εισαγωγής…,

Μέσα από τις γραμμές του παρακάτω κειμένου, βασιζόμενοι  σε ιστορικά τεκμηριωμένα γεγονότα και αναφορές, θα προσπαθήσουμε με μια αφηγηματική διάθεση να μεταφέρουμε την ιστορία της Λεσβιακής Φάλαγγας.

Η Λεσβιακή Φάλαγγα (Λ.Φ)  ή Λόχος Λεσβίων ή  Μυτιληναϊκή Φάλαγγα,  υπήρξε μια από τις έμπρακτες  αποδείξεις, του πατριωτισμού που διέπνεε τους ομογενείς της Αμερικής.

Με έξοδα της ομογένειας οργανώθηκε  ένας κανονικός  λόχος , με ιματισμό και οπλισμό ,εκπαιδεύτηκε, απόκτησε επικεφαλείς και οργανωμένα στάλθηκε  στην Ελλάδα.

Το εθελοντικό  αυτό σώμα δημιουργήθηκε τον Νοέμβρη του 1912 και στελεχώθηκε αποκλειστικά από Λέσβιους της Αμερικής. Το κάθε μέλος της φάλαγγας έπρεπε να πληρώσει συγκεκριμένο  χρηματικό αντίτιμο για να συμμετάσχει .

Με  υψηλό συναίσθημα πατριωτισμού άφησαν χωρίς ενδοιασμούς την ζωή που είχαν φτιάξει στην Αμερική και ταξιδεύοντας έφτασαν στην Μυτιλήνη όπου και τέθηκαν στις υπηρεσίες της πατρίδας.

Πήραν μέρος σε στρατιωτικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο εσωτερικό του νησιού, έλαβαν μέρος στην Μάχη του Κλαπάδου  και  μετά την πλήρη απελευθέρωση του νησιού, ορίστηκαν πολιτοφύλακες και τηρητές αστυνόμευσης σε πολλές από τις πόλεις και τα χωριά του νησιού.

Το καλοκαίρι του ’13 έφυγαν όπως και πολλοί άλλοι λέσβιοι για να λάβουν μέρος στις πολεμικές συγκρούσεις του  μακεδονικού μετώπου.

Το κύριο σώμα της Λ.Φ πηγαίνει στην Καβάλα, (με την  ονομασία  33ον Τάγμα Κατοχής), ενώ οι υπόλοιποι κυρίως λοχίες και δεκανείς εντάσσονται κατά την διάρκεια της παραμονής τους στην Μακεδονία στην 13 ορειβατική μεραρχία του 7^ου συντάγματος .

Επέστρεψαν τον Σεπτέμβρη του ίδιου έτους, μετά την παύση των πολεμικών επιχειρήσεων ,στην Λέσβο,  όπου και διαλύθηκε οριστικά η φάλαγγα. Κάποιοι παρέμειναν στο νησί, ενώ κάποιοι έφυγαν για άλλα μέρη της Ελλάδας και της Αμερικής.

Δυστυχώς δεν στάθηκε δυνατόν να εντοπίσουμε την παρουσία και την δράση της Λ.Φ. μέσα από  τα επίσημα στρατιωτικά αρχεία .

Λόχος με την ονομασία ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ ή 37^ος λόχος του 7^ου έμπεδου συντάγματος πεζικού (όπως είχαν εγγραφεί κατά την άφιξή τους) δεν αναφέρεται πουθενά. Στοιχεία δεν βρέθηκαν επίσης ούτε για τον διοικητή  και τους επικαφαλής της.

Δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτοι, ως εκ τούτου ,ούτε για τον ακριβή αριθμό των εθελοντών που αποτελούσαν την φάλαγγα.

Τα ονόματα της Λ.Φ που αναφέρονται στο Παράρτημα έχουν μεταφερθεί από φύλλο εφημερίδας της            Μυτιλήνης, του οποίου ατυχώς το πάνω μέρος του ήταν κομμένο.

Άλλος λόγος σύγχυσης, αποτελεί και το γεγονός ότι το 1912 ,κατέφτασαν στην Ελλάδα και στην Μυτιλήνη πολλοί Λέσβιοι για να πολεμήσουν για την απελευθέρωσή της ,εκτός από τους εθελοντές της Λ.Φ.

Κάποιοι από αυτούς ,ήρθαν μεμονωμένα ή σε ομάδες, από την Αμερική , κατατάχθηκαν στον ελληνικό στρατό μετά την άφιξή τους, πολέμησαν όπως και τα μέλη της Λ.Φ στην Μάχη του  Κλαπάδου και σε άλλες μικρότερες στρατιωτικές συμπλοκές και έφυγαν με τον τακτικό στρατό συνεχίζοντας τον αγώνα τους στο μακεδονικό μέτωπο.

Κάποιοι άλλοι, φοιτητές και σπουδαστές,  ταξίδεψαν από την Αθήνα στην Λέσβο, κατατάχθηκαν και αυτοί στον τακτικό στρατό και πολέμησαν στο νησί και αλλού.

Φυσικά υπήρχαν και πολλοί Λέσβιοι στις τάξεις του τακτικού στρατού ( που είτε υπηρετούσαν την θητεία τους είτε ήταν μόνιμοι αξιωματικοί και υπαξιωματικοί ) που ακολούθησαν οργανωμένα τις μονάδες τους όπου αυτές μετακινούνταν κατά την διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων.

Τα στοιχεία της κάθε κατηγορίας αγωνιστών και το που ανήκαν , λοιπόν μπλέκονται και ήταν πολύ δύσκολο να αποσπαστούν οι πληροφορίες εκείνες που αφορούσαν αποκλειστικά  και μόνον τους εθελοντές της φάλαγγας.

Ας δούμε λοιπόν την ιστορία της φάλαγγας….

Το ξεκίνημα….

Nέα Υόρκη, 1912

Η ομογένεια  ανάστατη και σε αναβρασμό. Οι ειδήσεις  έρχονται καθημερινά από την πατρίδα και συγκλονίζουν την ζωή των μεταναστών, όπως και η ανάγνωση των γραμμάτων των δικών τους.

Οι  εφημερίδες μέσα από τις σελίδες τους σκιαγραφούν  το όνειρο μιας  Μεγάλης Ελλάδας ,  που δεν θα χε ζυγό και τούρκικη κυριαρχία

Η ελπίδα έχει αφυπνίσει για τα καλά  τις καρδιές  των ομογενών όσο μακριά και αν είναι και αποζητούν τρόπους να γίνουν και αυτοί «κομμάτι» της ιστορίας που γράφεται.

Η εφημερίδα ΑΤΛΑΝΤΙΣ η παλαιότερη και μακροβιότερη εφημερίδα της ομογένειας μέσα στο γενικότερο κλίμα των ημερών, καθημερινά «βομβαρδίζει» τους αναγνώστες της ,στην προσπάθειά της ,να δημιουργήσει αλλά και να συντηρήσει ένα κλίμα αλληλεγγύης και συμπαράστασης για την μητέρα πατρίδα.

Ετσι για πρώτη φορά διαβάζουμε στις 11/11/1912 (29/10/1912)-η διαφορά ημερών οφείλεται στην τήρηση διαφορετικών ημερολογίων (Ιουλιανού και Γρηγοριανού)- την πρώτη ανακοίνωση περί σχηματισμού ΛΕΣΒΙΑΚΗΣ ΦΑΛΑΓΓΑΣ .

Με την ανακοίνωση εκείνη, καλούνταν  όσοι ήθελαν  να βοηθήσουν με την γενναιότητά τους, να καταταχθούν  στο σώμα της ΛΦ και να ταξιδέψουν  στην Μυτιλήνη με σκοπό  να πολεμήσουν για την απελευθέρωσή της επίσης, παρακαλούσαν τους εθελοντές  που ήθελαν να μετέχουν στην φάλαγγα, να είχαν  συγκεντρώσει το αντίτιμο των εξόδων για το ταξίδι τους, και  μέσω επιστολής να το γνωστοποιούσαν ,  στα γραφεία της παραπάνω εφημερίδας  (LESBIAN PHALANX-C)o  “ATLANTIS” 113-117  WEST 31^st St, NEW YORK)

Στο κάλεσμα αυτό ανταποκρίθηκαν άμεσα πολλοί Λέσβιοι, που αυθόρμητα, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τις οικογένειες, την δουλειά τους, αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την Αμερική και να επιστρέψουν στα πατρογονικά τους εδάφη για να πολεμήσουν. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα, θα επέστρεφαν μόλις μερικούς μήνες, από την ξενιτεμό τους , στην αναζήτηση μιάς καλύτερης ζωής στην Αμερική.

Το 1909 ένα χρόνο μετά το κίνημα των  Νεοτούρκων  άρχισε η στρατολογία των Χριστιανών. Για να ξεφύγουν την στράτευση ,είτε την εξαγόραζαν, είτε αναγκάζονταν να μεταναστεύσουν στην υπόλοιπη Ελλάδα ή στην Αμερική. Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που  το Λεσβιακό στοιχείο της Αμερικής χρόνο με τον  χρόνο γινόταν μεγαλύτερο.

Με τέτοια ανταπόκριση λοιπόν λίγες μέρες αργότερα, στην ίδια εφημερίδα διαβάζουμε ανακοίνωση της Κεντρικής Επιτροπής Λέσβιων  Αμερικής, με την οποία,  καλούνταν άπαντες οι Λέσβιοι να παραβρεθούν την Τετάρτη 13/11/1912 στο WEBSTER HALL, για να παρακολουθήσουν την ορκωμοσία τους και να τους αποχαιρετίσουν, μιάς και θα αναχωρούσαν εντός της εβδομάδας για την πατρίδα.

Η αναχώρηση…..

Και ενώ πίσω στην πατρίδα οι μάχες μαίνονταν,  και το ένα νησί μετά το άλλο απελευθερώνονταν, στην Νέα Υόρκη και μετά από ετοιμασίες μέσα στον γενικότερο ενθουσιασμό, το Σάββατο 16/11/1912 (3/11/1912) η Λ.Φ αναχωρεί από την Νέα Υόρκη με το πλοίο των Αυστροαμερικανικών γραμμών, MARTHA WASHINGTON .

Την Λ.Φ αποτελούσαν  250 Λέσβιοι εθελοντές(από δημοσιεύματα  της εφημερίδας ΑΤΛΑΝΤΙΣ).

Διοικητής  της φάλαγγας ορίστηκε εκ των υστέρων όταν έφτασε στην Αθήνα  ο υπολοχαγός Περικλής Δρίτσας (1870-1942) και υποδιοικητής της  ο επιλοχίας  Εμ. Μαρινάκης, ο οποίος ήταν εκείνος -σύμφωνα με συνέντευξή  που παραχώρησε στην εφημερίδα ΛΕΣΒΟΣ (1959)-που οργάνωσε, εκπαίδευσε και συνόδευσε στην Ελλάδα τα μέλη της φάλαγγας.

Διηγείται λοιπόν σε κείνη την συνέντευξή του ,κάποιες δεκαετίες αργότερα ο Μαρινάκης , «…μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι προετοιμασίες για την αναχώρηση της φάλαγγος, εξεπαιδεύετο καθημερινώς εις τεχνικά θέματα, στρατιωτικά, θεωρητικά και πρακτικά κάτω από της διαταγές μου μέσα σε μια υπόγεια τεράστια αίθουσα που είχαμε νοικιάσει στην Ν.Υόρκη…»

Κατά την αναχώρησή τους , όλοι οι εθελοντές ήταν  ένστολοι, οπλισμένοι και με  χρήματα για το ταξίδι και την συντήρησή τους στην Ελλάδα.

Είχαν περάσει ιατρικές εξετάσεις για να βεβαιωθεί η αρτιμέλεια τους και είχαν λάβει και την σύντομη  στρατιωτική εκπαίδευση , που αναφέραμε παραπάνω. Επίσης ,πάλι σύμφωνα με τον Μαρινάκη ,σε όλους ανεξαιρέτως τους εθελοντές της Λ.Φ ,είχαν δοθεί από τον ίδιο στρατιωτικοί βαθμοί με σκοπό την πειθαρχία και οργάνωση της φάλαγγας.

Η εφημερίδα «ΑΤΛΑΝΤΙΣ», αναφέρει σε δημοσίευμά της,  ότι η επιτροπή των εγκρίτων Λέσβιων , που ενήργησε τον καταρτισμό της Λ.Φ, είναι εκείνη που εξασφάλισε τα μέσα του ταξιδίου και του εξοπλισμού τους.

Η ίδια επιτροπή ,είναι εκείνη που ταυτόχρονα με την αναχώρηση της Λ.Φ, τηλεγράφησε στην ελληνική κυβέρνηση, για να αναγγείλει ,  ότι οι εθελοντές απέπλευσαν και βρίσκονται καθ’ οδόν , και ότι μεταφέρουν μαζί τους το χρηματικό ποσό των 2.000 λιρών, με σκοπό να το παραδώσουν στον Πρωθυπουργό και υπουργό στρατιωτικών Ελ. Βενιζέλο ,για να  χρησιμοποιηθεί καταλλήλως για τον εξοπλισμό της φάλαγγας.

Παράλληλα καλούν όλους τους Λέσβιους που παρέμειναν στην Αμερική ,να προσπαθήσουν να συγκεντρώσουν και επιπλέον χρηματικό ποσό για να συσταθεί ,εφοδιαστεί και αποσταλεί και δεύτερη φάλαγγα  στην Μυτιλήνη.

Γνωστοποιούν δε, ότι όσοι είχαν την δυνατότητα να συμβάλλουν οικονομικά, θα μπορούσαν  να καταθέτουν χρήματα ,στον ταμία της κεντρικής επιτροπής,  υπόψιν ATHANASIADES SONS, 71 PARK  AVE. NEW YORK

Το ταξίδι….

Oι εθελοντές , κατά την διάρκεια  του ταξιδιού τους προς την Ελλάδα , με κοινή τους ανακοίνωση, που δημοσιεύτηκε και πάλι στην «ΑΤΛΑΝΤΙΣ» , στέλνουν χαιρετισμό στους απανταχού  Λέσβιους της Αμερικής.

Τους κοινοποιούν ,την αναχώρησή τους και την διάθεσή τους να φτάσουν ,να πολεμήσουν ακόμα και να χύσουν το αίμα τους για την πατρίδα.

Παράλληλα τους καλούσαν να  βοηθήσουν, είτε με το να καταταχθούν σαν εθελοντές, έτσι ώστε να δημιουργηθεί και νέα φάλαγγα,  είτε  να βοηθήσουν με την χρηματική συμβολή τους  την συντήρηση της φάλαγγας, για να  μην επιβαρυνθεί η ελληνική κυβέρνηση.

ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

8 του Νοέμβρη του 1912

Η Μυτιλήνη στα καταγάλανα  αντικρίζει την καινούργια ΜΕΡΑ  της.  «ΜΥΤΙΛΗΝΗ ΕΛΕΥΘΕΡΑ». Η καμπάνα στην λεσβιακή μητρόπολη σημαίνει για τον όρθρο της γιορτής των  Ταξιαρχών, τον όρθρο της λευτεριάς.

Από στόμα σε στόμα η χαρμόσυνη είδηση ξεσηκώνει τον λεσβιακό λαό στο πόδι που  από τα χαράματα έχει κατακλύσει την προκυμαία.

Βλέπουν ,εκτός από τα καράβια του διεθνή στόλου,   την γαλανόλευκη να κυματίζει σε ένα από αυτά. Είναι ο θρυλικός ΑΒΕΡΩΦ που τους κάνει να ξεσπάσουν σε δάκρυα , κραυγές και αγκαλιάσματα. Το παραλήρημα του κόσμου είναι κάτι παραπάνω από συγκινητικό.

Την μέρα της λευτεριάς της Μυτιλήνης  υποδέχεται και ο τοπικός τύπος  γράφοντας :

ΣΑΛΠΙΓΞ

«….Το θωρηκτό Αβέρωφ μετά πέντε αντιτορπιλικών και ενός υπερωκεανίου μεταγωγικού έφτασαν στον λιμένα μας….»

ΛΑΙΚΟΣ ΑΓΩΝ

«…ο ένδοξος ελληνικός στρατός, το καμάρι μας, αποβιβάζεται εκ των πολεμικών πλοίων. Είναι ακριβώς μία και ημίσεια ώρα και οι πεζοναύτες και οι πεζοί στρατιώτες μας επιβιβάζονται εις τας φορτηγίδας και τας λέμβους…»

ΛΕΣΒΟΣ

«….Η αυγή ομοία ταύτης ποτέ άλλοτε δεν θα ανατείλη, επρόβαινε εις τον ορίζοντα και ήρξαντο να διαλύουσαι τα βαθέα  σκότη και το χλωμό φώς της ημέρας…»

Και ενώ στην Μυτιλήνη ένα ατέλειωτο πανηγύρι χαράς και ενθουσιασμού έχει στηθεί….

στο MARTHA WASHINGHTON που ταξιδεύει διασχίζονταν τον ωκεανό στις 22/11  (9/11/1912) καταφτάνει τηλεγράφημα από την  επιτροπή των Λέσβιων από την Ν. Υόρκη,  για να τους  ανακοινώσει με συγκίνηση ,

«… ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ    -ΜΑΡΘΑ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ- Ελληνικός Στόλος κατέλαβε χθές Μυτιλήνην…»

“Ζήτω η Ελλάς!Ζήτω  Ζήτω η Μυτιλήνη»

Πλωμάρι, 10/11/1912

εν μέσω φοβερής κακοκαιρίας , το οπλιταγωγό ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, αγκυροβόλησε έξω από το Πλωμάρι και οι πεζοναύτες του αποβιβάστηκαν μέσα στους έξαλλους πανηγυρισμούς των κατοίκων.

Ακολούθησε η κατάλυση των οθωμανικών αρχών στην Αγιάσο, στον Πολιχνίτο,  στη Γέρα, ενώ η ελληνική ζώνη κατοχής επεκτάθηκε βόρεια μέχρι τη Θερμή.

Δύο μέρες αργότερα και ενώ η Λ.Φ, εξακολουθεί να πλέει τον ωκεανό, στέλνει προς δημοσίευση στην εφημερίδα «ΑΤΛΑΝΤΙΣ»  επιστολή , αναφέροντας  ότι είναι ένα σώμα που αποτελείται  από 250 άνδρες που έφυγαν στις 16/11(3/11) ,σκοπεύοντας  να ταχθούν στις διαταγές της Ελληνικής Κυβέρνησης και να χύσουν το αίμα τους για την μητέρα πατρίδα.

Καλούν όσους έχουν μείνει πίσω και οι οποίοι δεν μπορούσαν να τους συνοδέψουν ,να μην τους αφήσουν στην μοίρα τους ,αλλά διαρκώς να τους υποστηρίζουν και να τους συνδράμουν με την συγκέντρωση  χρηματικών ποσών  για την συντήρησή τους.

Άφιξη, πρώτος σταθμός…..

Πάτρα, Σάββατο 17/11/1912

Πέντε το απόγευμα , τo ΜΑΡΘΑ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ, και ενώ μαίνεται καταιγίδα μπαίνει στο λιμάνι της  Πάτρας.

Η καταρρακτώδης βροχή δεν εμποδίζει το πλήθος να συγκεντρωθεί στο λιμάνι για να υποδεχθεί τους εθελοντές. Οι συγκεντρωμένοι με ενθουσιασμό, υπομονετικά και μουσκεμένοι από την βροχή περιμένουν την αποβίβαση των εθελοντών.

Αψηφώντας την τρομερή βροχή, ανέβηκε πρώτος στο πλοίο , ο   Σ. Ματσούκας ,εθνοσωτήρας ποιητής και μαχητής , ο οποίος εκτός άλλων συγκέντρωνε χρήματα από τους ομογενείς για τον πολεμικό εξοπλισμό της πατρίδας .

Η παρουσία του στο κατάστρωμα, ο ενθουσιασμός και η θέρμη του ξεσήκωσαν επιβάτες και εθελοντές.

Τα μέλη της ΛΦ, με τραίνο φεύγουν την ίδια μέρα από την Πάτρα ,στην προτελευταία φάση του ταξιδιού τους  προς την Μυτιλήνη.

Αλλά και στην  Αμερική φτάνει η είδηση της άφιξης της φάλαγγας στην Ελλάδα. Τις ίδιες πάνω κάτω μέρες η ΑΤΛΑΝΤΙΣ ,  δημοσιεύει

«…οι εθελοντές της Λ.Φ  αφίχθησαν  μέσω Πατρών εξ Αμερικής με το ατμόπλοιο  της Αυστροαμερικάνας  ΜΑΡΘΑ ΟΥΑΣΙΓΚΤΩΝ».

Άφιξη, δεύτερος σταθμός…

Aθήνα, Kυριακή 18/11/1912

Για την άφιξη της Λ.Φ στην Αθήνα μας πληροφορεί η εφημερίδα ΣΚΙΠ δημοσιεύοντας ,

«….έφτασε στην Αθήνα η Λ.Φ αποτελούμενη από 250 άνδρες υπό την διοίκηση του Περικλή Αρβανιτάκη υπαξιωματικού του εθελοντικού λόχου της Ν. Υόρκης. Οι εθελοντές με τον πρόεδρο του συλλόγου του Παναγίου Τάφου κ. Γρ. Στυλιανίδη παρουσιάστηκαν στον υπουργό των ναυτικών κ. Στράτο και τέθησαν στις διαταγάς της πατρίδος…»

Κατά τον Μαρινάκη «… υπό μορφή λόχου κανονικού ελληνικού  πεζικού και υπό τας διαταγάς μου  παρουσιάστηκε και παρατάχθηκε έξωθεν του υπουργείου Στρατιωτικών…» ενώ  παρακάτω συνεχίζει,

«..εγκριθείσης της αιτήσεως μου παρέλαβα μαζί μου τους Λοχίας Χατζηδάκη από την Κρήτη και τους Βαλασόπουλο και Γεώργιο Κωστομοίρη από την Μυτιλήνη, που αποτελούσαν και τα μέλη της οικονομικής επιτροπής και παρουσιασθήκαμε εις τον αείμνηστον  Ε.Βενιζέλο….»

Κατενθουσιασμένος μετά την παρουσίαση και επιθεώρηση του λόχου  ο πρωθυπουργός , διατάζει  να κρατήσουν οι εθελοντές τους  στρατιωτικούς βαθμούς που τους είχαν δοθεί από την Αμερική  και με αυτούς να αναχωρήσουν  για την Μυτιλήνη.

Τελειώνοντας την διήγησή του για κείνη την μέρα ,ο Μαρινάκης,  αναφέρει  «…..μετέβημεν κατ ευθείαν οδικώς εις το 7^ον Εμπεδο Πεζικό Συν/μα και ενεγράφημεν κανονικώς εις την δύναμιν αυτού, ως 37^ος Λόχος υπό την ιδιαίτερην ονομασία «Λεσβιακή Φάλαγξ», ουδείς άλλος δε ετοποθετήθη εις την Φάλαγγα αυτήν πλήν του αρίστου υπολοχαγού του πεζικού Δρίτσα Περικλή…»

Να, πως η «ΑΤΛΑΝΤΙΣ» μια μέρα αργότερα μέσα από τις σελίδες της, ενημερώνει τους ομογενείς για την άφιξη της φάλαγγας στην Αθήνα,

«…. έφτασε στην Αθήνα μετά από ταξίδι δυό εβδομάδων, η Λ.Φ, η οποία  αποτελείται από 250 άνδρες. Με τηλεγράφημά τους, μας ανακοίνωσαν «Η Ελληνική Κυβέρνηση θα μας αποστείλει στην Μυτιλήνη για να ενωθούμε με τον Ελληνικό Στρατό»….»

Φτάνοντας στην Αθήνα οι εθελοντές αρχίζουν να ανηφορίζουν την οδό Σταδίου. Με την γραφική τους στολή και με σημαίες ελληνικές και αμερικάνικες ανέβηκαν με παράταξη την οδό Σταδίου με τον επικεφαλής τους  κ Αρβανιτάκη και με κατεύθυνση τα Παραπήγματα.

Προηγείτο η σημαία του λόχου, πάνω στην οποία εκτός από το όνομα ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΦΑΛΑΓΞ , υπήρχαν γραμμένα και όλα τα ονόματα των εθελοντών, (όπως ο ίδιος ο Μαρινάκης διηγήθηκε ,λέγοντας μάλιστα ,ότι η σημαία αυτή βρέθηκε χρόνια αργότερα αλλά τα ονόματα ήταν σβησμένα).

Ηταν μια πανέμορφη ολομέταξη  σημαία με γαλανόλευκα χρώματα περασμένη σε ψηλό λευκό κοντάρι που δεν περνούσε απαρατήρητη στο πέρασμά της από κανέναν.

Σε όλη την διαδρομή που διένυσε η Λ.Φ  έγινε  αποδέκτης ενθουσιωδών εκδηλώσεων. Οι κάτοικοι της πόλης  στέκονται και στις δυό μεριές του δρόμου , χειροκροτώντας και  ζητωκραυγάζοντας.

Οι νεαρές Αθηναίες με θαυμασμό για τους καμαρωτούς εθελοντές πετούν λουλούδια ραίνοντας τους στο διάβα τους.

Φτάνοντας στα παραπήγματα, τους υποδέχεται  ο ταγματάρχης του αμερικάνικου στρατού  Χότκινσον ,ο οποίος είχε έρθει λίγο νωρίτερα από την Αμερική, ορμώμενος από την μεγάλη αγάπη για την  Ελλάδα, να πολεμήσει για την απελευθέρωση της .

Ο Αρβανιτάκης τον παρουσιάζει στους ιερολοχίτες και κείνος με την σειρά του, στα αγγλικά, τους απεύθυνε λόγο  λέγοντάς τους ,ότι η μεγάλη αγάπη του για την Ελλάδα τον ανάγκασε  να εγκαταλείψει τα πάτρια εδάφη και να έρθει να πολεμήσει για την απελευθέρωσή της.

Τους ευχήθηκε γρήγορα να ενταχθούν σε μάχιμα κομμάτια  στρατού και να δώσουν και αυτοί το αίμα τους για την ελευθερία .

Μιάς και δεν υπήρχε αρκετός χώρος στα παραπήγματα –λόγω συγκέντρωσης πολλών στρατιωτικών μονάδων-για να κατακλίσουν  και κατόπιν εισηγήσεως του αντισυνταγματάρχου  Νίδερ οι εθελοντές στρατοπέδευσαν στο Πανεπιστήμιο όπου ο δεκανέας του πεζικού κ. Παπαντωνίου τους καλωσόρισε απαγγέλοντας τους πατριωτικό ποίημα.

Οι ειδήσεις από την Αθήνα περνούν  ταυτόχρονα και στον  τύπο της Μυτιλήνης και το γεγονός του ερχομού τους ,γίνεται χαρμόσυνη είδηση, για τον τοπικό τύπο. Ολοι πια  με ανυπομονησία περιμένουν την άφιξή τους.

Μυτιλήνη, η Αφιξη…..

Η  εφημερίδα  «ΣΑΛΠΙΓΞ»  πληροφορεί τον λαό της Μυτιλήνης στις 22/11 ότι την επόμενη ή  την μεθεπόμενη ημέρα αναμένεται η καθ’ όλα ετοιμοπόλεμη ΛΦ.

Με νεότερο δημοσίευμα της , διορθώνει τις πληροφορίες της περί αφίξεως, ανακοινώνοντας ότι οι 200 ετοιμοπόλεμοι, καλά γυμνασμένοι Μυτιληνιοί, έχουν ενσωματωθεί στο 7^ον σύνταγμα και θα καταφτάσουν εντός της εβδομάδας , με το ατμόπλοιο «ΕΛΔΑ».

Συνταξιδιώτες των εθελοντών  ήταν οι  έγκριτοι συμπολίτες τους Γ. Βερναρδάκης, Θ. Αλεπουδέλλης , Χ. Στυλιανίδης και Ιακωβίδης , ενημέρωνε τελειώνοντας  το άρθρο.

Aλλά και ο «ΛΑΙΚΟΣ ΑΓΩΝ»  ,σχετικά με την είδηση της άφιξης της φάλαγγας, αναφέρει ότι 25 ή 26 του μηνός, θα καταφτάσει στην Μυτιλήνη, δικαιολογώντας  την καθυστέρηση του ερχομού της, στα στρατιωτικά γυμνάσια που έκαναν στην Αθήνα.

Μυτιλήνη  Πέμπτη, 29/11/1912

Στην  «ΣΑΛΠΙΓΞ»  διαβάζουμε «…Χτές το βράδυ  με το μεταγωγικό ΔΕΛΦΙΝΟΣ  αφίχθη από την Αθήνα η Λ.Φ, οι ευσταλέστατοι δε στρατιώτες της κατέλυσαν στο Γυμνάσιο…»

και κάπου παρακάτω συνεχίζει, « …Κάποιοι από τους εθελοντές όχι πολλά χρόνια πριν έπαιζαν αμέριμνα στην αυλή αυτού του Γυμνασίου  , αναμνήσεις ξυπνούν από τις αίθουσες διδασκαλίας  τώρα που ξαναγύρισαν νέοι δυνατοί κοσμοπολίτες με όνειρα και ιδανικά μεγάλα να πολεμήσουν για τον τόπο τους. Δεν είναι μονάχα ο ενθουσιασμός τους που τους παρακινεί αλλά και τα πρώτης τάξεως προσόντα τους. Στην Αθήνα έκαναν γυμνάσια  κρίθηκαν στην σκοποβολή και απέδειξαν ότι είναι ετοιμοπόλεμοι και ισάξιοι του τακτικού στρατού…»

Από τον ΛΑΙΚΟ ΑΓΩΝΑ  μαθαίνουμε, «…στις 10 το  βράδυ  χτές  με το ΔΕΛΦΙΝ            της εταιρείας ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΤΟΥ έφτασε η Λ.Φ και κατατάχθηκε  στο 7^ον πεζικό σύνταγμα». Παρόλο που υπήρχε απαγόρευση κυκλοφορίας λόγω στρατιωτικού νόμου, κόσμος είχε συγκεντρωθεί από νωρίς στην προκυμαία.

Οι ευθυτενείς φαλαγγίτες με περήφανο παράστημα  αποβιβάστηκαν από το πλοίο και παρόλο που η ώρα ήταν ήδη προχωρημένη , περιδιαβαίνοντας τους δρόμους της πόλης έγιναν αποδέκτες θαυμασμού  και λατρείας. Αργά το βράδυ  κατέληξαν για διανυκτέρευση στο Γυμνάσιο.

Ανταποκριτής αθηναικής εφημερίδας αναφερόμενος στο ίδιο γεγονός  γράφει μεταξύ άλλων

«…οι πανηγυρισμοί που ξεκίνησαν την επαύριο της άφιξης της Λ.Φ συνεχίζονται ( λόγω της  νυχτερινής τους άφιξης και του καιρού ) δεν τους έγινε στις 28/11   η επίσημη υποδοχή που επιθυμούσαν και ο εορτασμός μεταφέρθηκε  για τις επόμενες μέρες….»

Ο πόθος που έκαιγε τις καρδιές των παλικαριών της φάλαγγας ήταν να αντικρύσουν τον εχθρό της Πατρίδας  κατακεραυνώνοντας τον τύραννο, και όπως δήλωνε κάποιος από αυτούς αναστενάζοντας με μελαγχολία, «...θάταν λυπηρό για μας αν κάποιος μας έλεγε ότι ο εχθρός θα παραδινόταν στην  πρώτη επίθεση …» ενώ κάποιος άλλος έλεγε «…αν παραδίνονταν οι Τούρκοι αμαχητί θα ήταν κρίμα μεγάλο, γιατί τα έξοδά που κάμαμε για να έρθουμε μέχρι εδώ θα πήγαιναν χαμένα, μιάς και μείς ήρθαμε εδώ με ένα σκοπό, να ΠΟΛΕΜΗΣΟΥΜΕ…»

Η φάλαγγα έφτασε  με τον διοικητή της λοχαγό Περικλή Δρίτσα. Οι περιγραφές τον παρουσιάζουν,   λεβεντάνθρωπο, ωραίο και συνάμα ευγενή με καλούς τρόπους, καλοκάγαθο, αρειμάνιο, καταδεκτικό και  ειλικρινή.

Τα προσόντα του αυτά,  μαζί με την άριστη στρατιωτική του εκπαίδευση και την μεταδοτικότητά του, τον έκαναν αγαπητό από την πρώτη στιγμή στους φαλαγγίτες.

Φρόντιζε πάντα όλοι οι άνδρες του να είναι ευπρεπώς ενδεδυμένοι, ευπαρουσίαστοι και ευγενείς , έτσι που μόνο θετικά σχόλια θα μπορούσαν να γίνουν για αυτούς.

Εκείνος  θα κερδίσει την εμπιστοσύνη τους, θα δηλώνει περήφανος  για τον ηρωισμό τους και  την προσήλωση τους  στο καθήκον, και θα τους αποκαλεί «παιδιά του».

Εκείνοι με την υπακοή τους και την πειθαρχία τους «…είχαν μια τυφλή πειθαρχία μέχρι σχολαστικότητας ...» έλεγε ο ίδιος ο Δρίτσας,  θα βρούν  στο πρόσωπό του ένα αρχηγό-πατέρα  που δεν θα θέλουν να στεναχωρήσουν στο παραμικρό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα  της λατρικής σχέσης που είχαν οι στρατιώτες του μαζί του είναι και το ακόλουθο.

Κάποια στιγμή μια ενωμοτία της Λ.Φ, παραπονέθηκε  έντονα ,επειδή δεν τους έστελναν στην πρώτη γραμμή πυρός λέγοντας   «...εμείς θα λιποτακτούσαμε για να πάμε να πολεμήσουμε στην πρώτη γραμμή και δεν θα λυπόμαστε για την  οποία τιμωρία μας επέβαλαν , η μόνη λύπη μας θα΄ταν ότι θα΄χαμε στεναχωρήσει  τον λοχαγό μας…»

Θα τον αγαπήσουν όμως το ίδιο πολύ και βαθειά και οι κάτοικοι  της Λέσβου  , τόσο σαν να ταν και αυτός δικός τους άνθρωπος και δεν θα παύουν  με κάθε ευκαιρία να τον ευχαριστούν και να του εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους για τα όσα πρόσφερε στο νησί τους.

Θα  δοθεί η ευκαιρία , παρακάτω και καθώς θα ξετυλίγεται το κουβάρι της ιστορίας της φάλαγγας να διαβάσουμε πολλές τέτοιες συγκινητικές στιγμές και από μεριάς του Π. Δρίτσα και της  ανταπόκρισης  που είχε στους ανθρώπους γύρω του.

Είναι  σαφές ότι σ’ αυτόν οφειλόταν η συνοχή της ομάδας και η αίσθηση του ομαδικού πνεύματος που την διέπνεε.

Ο λόχος  ενστελεχώθηκε  λοιπόν στο 7^ον πεζικό σύνταγμα με όνομα και αύξοντα αριθμό Λόχος 37^ος(Λεσβίων).

Αποτελείτο (σύμφωνα με την  εφημερίδα «ΛΑΙΚΟΣ ΑΓΩΝ») εκτός από τον Π. Δρίτσα, από 1 επιλοχία, 3 λοχίες, 19 δεκανείς, 2 σαλπιγκτές, και 188 οπλίτες.

Τα  120 από τα μέλη της φάλαγγας ήταν Πλωμαρίτες και οι υπόλοιποι από διάφορα άλλα μέρη της  Λέσβου.

Η υποδοχή….

Ξημερώνοντας ,η Λ.Φ αναχωρεί σύσσωμη και σε παράταξη να συναντήσει τον υπόλοιπο ελληνικό στρατό ,ο οποίος έχει στρατοπεδεύσει από την μέρα της απελευθέρωσης  στους λόφους πάνω από την πόλη ,στην θέση Καμάρες.

Φτάνοντας έμειναν μια ώρα εκεί και επέστρεψαν στο Γυμνάσιο, όπου τους έγινε η επίσημη υποδοχή με προσφωνήσεις  του γυμνασιάρχου κ Δαυίδ και του καθηγητού  Μιχαηλίδη.

Ο γυμνασιάρχης στον λόγο του, αποκαλεί τους λεσβιοφαλαγγίτες   «χελιδόνια της άνοιξης» που ήρθατε για να εκδιώξετε τα απαίσια αρπακτικά όρνεα, και για να τραγουδήσουμε μαζί τον Υμνο της Λευτεριάς».

Συγκινητικό  ποίημα απήγγειλε  ο  καθηγητής Μιχαηλίδης-σαν εκπρόσωπος των Λέσβιων διδασκόντων-.

Σε απάντησή των ,στο σύντομο του λόγο, ο Δρίτσας,  είπε προς τον συγκεντρωμένο κόσμο και προς την φάλαγγά του, «….δεν είμαστε ικανοί χειριστές του λόγου εμείς, ήρθαμε έως εδώ για να εκπληρώσουμε το καθήκον μας», και στρεφόμενος ,προς τους στρατιώτες του, είπε «….δεν είναι έτσι στρατιώτες;;…» « ΝΑΙ, ΝΑΙ» απάντησαν εκείνοι και όλοι μαζί κραύγασαν «ΖΗΤΩ Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ, ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΘΝΟΣ, ΖΗΤΩ Ο ΔΡΙΤΣΑΣ».

Κατόπιν  παρακλήσεως του καλλιτέχνη φωτογράφου Φρίτζ Μράζ, τα μέλη  της Λ.,Φ με τον αρχηγό τους παρατάσσονται προς φωτογράφηση έξω από το Γυμνάσιο. Αργότερα το ίδιο μεσημέρι και κατόπιν προσκλήσεως του επίσης φωτογράφου Σ. ,Χουτζαίου οι εθελοντές της φάλαγγας ξαναποζάρουν και αποθανατίζονται σε διάφορες στάσεις  άλλοτε ο καθένας χωριστά και άλλοτε όλοι μαζί.

Μετά αναχώρησαν για τις Καμάρες συνοδευόμενοι από νέους , γέρους γυναίκες , άνδρες  και  παιδιά όπου επιθεωρήθηκαν από τον συνταγματάρχη Α. Συρμακέζη (ο οποίος είχε φτάσει  στην Μυτιλήνη ταυτόχρονα με την Λ.Φ για να αναλάβει την γενική στρατιωτική διοίκηση Λέσβου).

Το βράδυ επέστρεψαν στην πόλη, όπου και πάλι ξεχύθηκαν στους δρόμους , έκαναν περιπάτους , συνάντησαν γνωστά και αγαπημένα πρόσωπα  έκαναν γνωριμίες, και κάπως έτσι έκλεισε… η  βραδιά της φάλαγγας .

Οι μέρες της Λ.Φ στην Μυτιλήνη…..

Παντού από όπου περνάει ή καταλύει  η Λ.Φ  γίνεται αντικείμενο ενθουσιασμού και λατρείας από τους κατοίκους του νησιού.Ολοι σπεύδουν να τους καλωσορίσουν με ζεστασιά, να τους περιποιηθούν με όποιον τρόπο μπορούν.

Ο θαυμασμός τους για τα  «παιδιά» τους  είναι μεγάλος, βλέποντάς τους με πλήρη επίγνωση της στρατιωτικής αλλά και της κοινωνικής τους ταυτότητας  να παρελαύνουν με περηφάνια έτοιμοι  να δώσουν για την πατρίδα ότι χρειαστεί.

Απλοί πολίτες ,άνδρες γυναίκες και παιδιά, από το υστέρημά τους ,φέρνουν καλάθια με φρούτα και φαγητά αλλά και καπνά και εσώρουχα ,σαν άλλοι γονείς τους, μην θέλοντας να τους λείψει τίποτα αναλογιζόμενοι πως το ίδιο θα θελαν να κάνουν και για τα δικά τους παιδιά σε ανάλογη περίπτωση.

Μερικοί είναι πιο τυχεροί. Μέσα στην φάλαγγα έχουν τα βιολογικά τους παιδιά που τα αποχωρίστηκαν  πριν χρόνια όταν έφευγαν αμούστακα ακόμα για την ξενιτιά και τώρα επέστρεψαν άνδρες ,γενναίοι, μεστοί, για να τους απελευθερώσουν.

Τα συναισθήματα μοναδικά, στιγμές ανείπωτης συγκίνησης και για τους εθελοντές και για τους κατοίκους της Μυτιλήνης.

Η πορεία της Λ.Φ…

Παναγιούδα - Πάμφυλα  Παρασκευή, 30/11/1912

Την προηγούμενη μέρα ,κατόπιν  διαταγής του Συρμακέζη , όλα τα στρατιωτικά τμήματα, είχαν αναχωρήσει για την θέση Λάμπου Μύλους.

Η Λ.Φ διατάζεται το πρωί της Παρασκευής , να αναχωρήσει σε παράταξη   από την πόλη της Μυτιλήνης , και να οδεύσει προς Καλλονή  με σκοπό να ενωθεί με τον υπόλοιπο στρατό.

Οι κάτοικοι ,από τις  γειτονιές που πέρναγε η Λ.Φ ,  έβγαιναν να τους αποχαιρετίσουν και να τους στείλουν καλό κατευόδιο.

Η φάλαγγα πέρασε και από το εργοστάσιο του Μουζάλα. Οι εργάτριες άφησαν  τα πόστα τους και βγήκαν στον δρόμο για να ράνουν τους στρατιώτες με σιτάρι,  σύμβολο υγείας και ρώμης.

Η Λεσβιακή Φάλαγγα μπαίνει αρχικά στην Παναγιούδα και στη συνέχεια στα Πάμφυλα καταλαμβάνοντας τα.

Ολοι οι κάτοικοι στο πόδι και στους δρόμους για να τους καλωσορίσουν, ενώ οι  καμπάνες κτυπούσαν χαρμόσυνα. Ο γνωστός  μουσικός Ε.  Χατζέλλης  με την ορχήστρα του έπαιζαν εναλλάξ τον «Εθνικό Υμνο» και το «Μαύρη είναι η νύχτα…»

Ο επί κεφαλής της φάλαγγας, αξιωματικός λοχαγός Δρίτσας ,δηλώνει στο δήμαρχο ότι καταλαμβάνει την πόλη, στο όνομα του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου, ενώ  αργότερα, εξέρχεται από το χωριό και στρατοπεδεύει έξω από τα Πάμφυλα.

Στο στρατόπεδο της Λ.Φ , έσπευσαν  οι γυναίκες του χωριού , να φέρουν τρόφιμα και γλυκά για τους εθελοντές ,οι οποίοι αφού έφαγαν ,τραγούδησαν και χόρεψαν δημοτικούς χορούς .Αργά το βράδυ η φάλαγγα αναχώρησε για την Θερμή όπου και στρατοπέδευσε, μέχρι νεωτέρας.

Την επόμενη μέρα αντάρτικο σώμα υπό τις διαταγές του Μικρού οδηγεί την Λ.Φ από ασφαλή και άβατα μονοπάτια μέσα από τα βουνά, από την θερμή στους Λάμπου Μύλους όπου και συναντά τον υπόλοιπο τακτικό στρατό ενώνεται  με τις τάξεις του και ξεκινούν την κοινή τους πορεία.

Ο Δρίτσας μάλιστα τόνισε την σημασία της βοήθειας του αντάρτικου σώματος στον Συνταγματάρχη Συρμακέζη μετά την άφιξή του στο στρατόπεδο.

Το πρωί της Δευτέρας, κοντά στην θέση Κρυονέρι , η αριστερά φάλαγγα υπό τον Μανουσάκη  και η Λ.Φ έρχονται σε συμπλοκή με τον τούρκικο στρατό.

Ετσι οι εθελοντές παίρνουν το βάπτισμα του πυρός…

Το μεσημέρι της 4^ης Δεκεμβρίου φτάνουν  στην Καλλονή , και την καταλαμβάνουν, αργότερα δε την ίδια μέρα καταλαμβάνουν και τα Δάφια όπου και στρατοπεδεύουν.

Κατενθουσιασμένος ο αρχηγός της Λ.Φ λοχαγός Δρίτσας  μετά την απελευθέρωση της Καλλονής (4/12) επαίνεσε  τους εθελοντές της Λ.Φ για το θάρρος και την ανδρεία τους, τονίζοντας πως  σε τίποτα δεν υστερούν  από τα λοιπά στρατιωτικά  τμήματα της Λέσβου.

Και δεν είναι μόνον ο απλός κόσμος που επαινεί τους εθελοντές της  Λ.Φ . Ο ίδιος ο φρούραρχος της Μυτιλήνης κ. Κ Μελάς ,  αναφέρθηκε με πολύ κολακευτικά λόγια για το έργο και την συμμετοχή τους στις διάφορες στρατιωτικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο εσωτερικό της νήσου.

6-7 του Δεκέμβρη, Κλαπάδο

Στις 6 και 7 Δεκεμβρίου έγινε  η ηρωική επίθεση του ελληνικού στρατού στα υψώματα «Τυραννίδι» και «Πετσοφάς» κοντά στο μοναστήρι του Λειμώνος.

Την δεύτερη μέρα των μαχών οι Τούρκοι στέλνουν τον Κεμάλ αγά-πρώην αστυνομικό της Καλλονής-  να διαπραγματευτεί τα της παράδοσής τους. Ο απώτερος σκοπός του ήταν να βολιδοσκοπήσει τις ελληνικές δυνάμεις και να μεταφέρει τις πληροφορίες πίσω στο τούρκικο στρατόπεδο.

Κάποια στιγμή λοιπόν που του δόθηκε η ευκαιρία πλησίασε τον Δρίτσα και προσπάθησε να του πάρει πληροφορίες  σχετικά με την δύναμη των πυροβόλων του ελληνικού στρατού.

Μειλίχιος ο Δρίτσας δεν έδινε σημασία στα λόγια του οπότε στην προσπάθειά του να τον κάνει να μιλήσει του λέει   «….πως και φοράτε λοχαγέ τόσα παλιά και τριμμένα υποδήματα;»  και ο Δρίτσας ετοιμόλογα του απαντά  «….είμαι περήφανος για τα τριμμένα μου παπούτσια , μιάς και είναι δικά σας λάφυρα από την Θες/κη….» κόβοντας  έτσι  κάθε προσπάθεια επαφής.

Με την επίθεση του ελληνικού στρατού και τον αδιάκοπο βομβαρδισμό των ελληνικών πλοίων από τον όρμο της Πέτρας, οι Τούρκοι υπέκυψαν και στις 8 του Δεκέμβρη στο ύψωμα «Πετσοφάς» υπέγραψαν το πρωτόκολλο παράδοσης του τούρκικου στρατού.

Ετσι γράφτηκε ο επίλογος μιας βάρβαρης σκλαβιάς 450 χρόνων που έζησε και γνώρισε ο τόπος.

Και ενώ η Διοίκηση Λέσβου  στέλνει στον Μόλυβο και στο Σίγρι την ακταιωρό ΑΚΤΙΟΝ με άγημα με σκοπό να καταλάβει το Σίγρι, εκδίδεται διαταγή να παραμείνουν πολιτοφύλακες σε όλα τα μέρη που είχαν ήδη καταληφθεί από τις δυνάμεις του ελληνικού στρατού.

Πολιτοφύλακες παραμένουν στο Πλωμάρι στον Πολυχνίτο στην Καλλονή  στον Μόλυβο , στο Σίγρι, στην Ερεσσό στην Θερμή στο  Μανταμάδο και στην Αγ. Μαρίνα.

Η κατά τόπους πολιτοφυλακή επανδρώνεται και από εθελοντές της Λ.Φ οι οποίοι  από ένα νέο «μετερίζι» αυτή την φορά καλούνται να υπηρετήσουν   την πατρίδα τους.

Η Λέσβος είναι πιά ελεύθερη.Σιγά-σιγά αρχίζει να οργανώνεται αποκτώντας  στρατιωτικές , πολιτικές, διοικητικές, δικαστικές και  αστυνομικές αρχές. Η διαδικασία αυτή θα αποδειχτεί εξαιρετικά αργή και όχι πάντοτε ανεμπόδιστη.

Τα μέλη της Λ.Φ παραμένουν στο νησί , αρχικά σαν πολιτοφύλακες, ενώ  αργότερα τοποθετούνται στα διάφορα αστυνομικά τμήματα σαν τηρητές της ασφάλειας των πολιτών.

Θα συναντήσουμε επίσης τα μέλη της φάλαγγας,  να μετέχουν σε τιμητικά αγήματα, σε επίσημες εκδηλώσεις , καθώς και σε ομάδες περιφρούρησης  επισήμων προσώπων κατά την επίσκεψή τους στο νησί.

Ο στρατιωτικός διοικητής Πλωμαρίου και οι πολιτοφύλακες…..

Πλωμάρι, Κυριακή, 16/12

Τηλεγράφημα από την Μυτιλήνη αργά το μεσημέρι ειδοποιεί τους κατοίκους του Πλωμαρίου και των γύρω χωριών ότι ξεκίνησαν από το λιμάνι της Μυτιλήνης , με το πλοίο ΕΛΔΑ, και καταφθάνουν σε λίγες ώρες, ο Π. Δρίτσας και η Λεσβιακή Φάλαγγα.

Επικρατεί  ενθουσιασμός και συνάμα πανικός , για το πως θα καταφέρουν να ετοιμάσουν την αρμόζουσα υποδοχή , έχοντας  τόση λίγο χρόνο στην διάθεσή τους.

Οι κήρυκες κάνουν γνωστό από άκρου σε άκρου της πόλης  το γεγονός της έλευσής τους.

Γύρω στις 7.30 το βράδυ  οι λέμβοι φάνηκαν στον ακρωτήρι της Αγ.Βαρβάρας . Το πλήθος του κόσμου που είχε συγκεντρωθεί ζητωκραύγαζε  γνέφοντας με μαντήλια.

Πρώτος  αποβιβάζεται  ο Δρίτσας και ακολουθούν όλοι οι υπόλοιποι.

Μέσα σε θύελλα χειροκροτημάτων γίνεται η ανάγνωση του διατάγματος με το οποίο ορίζεται στρατιωτικός διοικητής του Πλωμαρίου ο Δρίτσας. Το σκοτάδι που είχε ήδη πέσει από ώρα , δεν εμπόδισε σε τίποτα την θερμή υποδοχή μέσα σε μια πολύ  γιορτινή ατμόσφαιρα.

Την επόμενη μέρα στις 10 το πρωί έγινε  δοξολογία , στην εκκλησία του Αγ.Νικολάου, υπέρ υγείας  των λεσβιοφαλαγγιτών. Ο κόσμος από νωρίς είχε συγκεντρωθεί στην εκκλησία για να παρακολουθήσει την λειτουργία. Όταν τέλειωσε  έβγαλε λόγο ο Ι. Πόρτογλου από τον σύνδεσμο διδασκόντων , ενώ ποιήμα απήγγειλε ο Μαραγκέλης.

Τέλος τον λόγο πήρε,  ο Δρίτσας , ευχαριστώντας  τον λαό για την υποδοχή που τους έκανε  και συνιστά σεβασμό και υπακοή στους νόμους του κράτους.

Η όλη τελετή έκλεισε με λαμπρή στρατιωτική και μαθητική παρέλαση.Την ίδια μέρα έγινε και ο καταμερισμός της των ανδρών της Λ.Φ. σαν πολιτοφύλακες της περιοχής.

Ετσι , 65 από αυτούς με τον αρχηγό τους, Π.Δρίτσα,  θα παρέμεναν στον Ποταμό, 50 με τον λοχία τους θα παρέμεναν στο Μεγαλοχώρι για την επιτήρηση των γύρω χωριών, ενώ 75 άλλοι με τον επιλοχία Μαρινάκη και τον λοχία Μπενάτο,θα αναχωρούσαν  για τον Πολυχνίτο.

Μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους , οι εκδηλώσεις συμπάθειας για τους πολιτοφύλακες -λεσβιοφαλαγγίτες ήταν  καθημερινές και με κάθε ευκαιρία εκδηλώνονταν.

Είτε στα πλαίσια επισκέψεων μελών της σε διάφορα μέρη, όπως στην περίπτωση που ο  λοχαγός της Λ.Φ , Π. Δρίτσας, με ένα  μέρος της, επισκέφθηκε την Πλαγιά, λίγες μέρες μετά τα Χριστούγεννα του ΄12 όπου  τους έγινε θερμή υποδοχή έξω από την κωμόπολη στο καφενείον του Χριστόφα.

Μαθητές στα κυανόλευκα με τις οδηγίες των δασκάλων  τους Γιαννικέλη και Αλισαφού τους επιφύλαξαν θερμή υποδοχή ενώ πολύς κόσμος είχε συγκεντρωθεί να τους προυπαντήσει. Ο λοχαγός φιλοξενήθηκε στο σπίτι του  Ι.Μαμάκου και αποχώρησε μόλις άρχισε να νυχτώνει.

Είτε με την διάθεση χρημάτων για την αγορά ειδών ένδυσης για τους στρατιώτες, αλλά και με την διάθεση τροφίμων  στους στρατιώτες.

Στον Πολυχνίτο τις μέρες , του βαρύ χειμώνα του ΄12 ,οι δασκάλες του χωριού κατάφεραν  να συγκεντρώσουν ένα σοβαρό ποσό και με αυτό αγόρασαν 40 εσώρουχα και φανέλες και τα διένειμαν μέσω του στρατιωτικού διοικητή της περιφέρειας Ε. Μπενάτου στους στρατιώτες της φάλαγγας

Επίσης  οι  κάτοικοι , κατάφεραν από το υστέρημά τους ,να συγκεντρώσουν διάφορα τρόφιμα  με σκοπό να σιτιστούν τον δύσκολο αυτό χειμώνα οι στρατιώτες που είχαν παραμείνει στον Πολυχνίτο.

Στο Πλωμάρι ,με τα χρήματα που συγκέντρωσαν αγόρασαν καινούργιες στολές για τους φαλαγγίτες.

Αυτές ,και πολλές άλλες τέτοιες εκδηλώσεις αγάπης για τους φαλαγγίτες συνέβαιναν.

Το σίγουρο είναι πως  μέρα με την μέρα οι εθελοντές από την Αμερική ,ενσωματώθηκαν στην καθημερινή ζωή των κατοίκων της Λέσβου , αναβίωσαν τους δεσμούς τους  με το νησί, έκαναν νέους , και όλα αυτά καθώς το κουβάρι της ιστορίας  εξελίσσονταν.

1913

Νέος χρόνος , ο πρώτος που βρίσκει  ελεύθερη ολόκληρη  πια    την Λέσβο. Οι  Βαλκανικοί πόλεμοι μαίνονται. Τα πεδία μαχών έχουν μεταφερθεί στα μακεδονικά εδάφη. Καθημερινά από όλα τα μέρη της ελεύθερης Ελλάδας άνδρες ντύνονται στα στρατιωτικά και κατευθύνονται βόρεια.

Οι πρώτες μέρες του χρόνου βρίσκουν  τα περισσότερα μέλη της Λ.Φ, να παραμένουν ως πολιτοφύλακες σε διάφορα μέρη του νησιού.

Η αναχώρηση των πολιτοφυλάκων….

Σε πολλές πόλεις  και χωριά της Λέσβου, αν και έχει περάσει αρκετός καιρός από την απελευθέρωσή της η έλλειψη τοπικών αρχών έχει αρχίσει να γίνεται αισθητή.

Πληροφορούμαστε, από δημοσίευμα της ΣΑΛΠΙΓΓΑΣ, που συνυπογράφουν  οι κάτοικοι του Πολυχνίτου ,ότι  «… δεν έχει διοριστεί τόσους μήνες μετά την απελευθέρωση, ούτε πολιτικός διοικητής , ούτε ειρηνοδίκης, ούτε αστυνομικός και ότι η μοναδική αρχή που υπάρχει είναι ο αντιπρόσωπος της Λ.Φ  ο οποίος όμως έχει αρκετή δουλειά και δεν μπορεί να επιβλέπει τα πάντα που έχουν να κάνουν με 16.000 κατοίκους και τις υποθέσεις τους …»

Πριν τα μέσα  του Γενάρη του ΄13, τα πράγματα αρχίζουν να παίρνουν νέα τροπή. Σιγά-σιγά κατόπιν διαταγών αποσύρονται  οι αποστολές των πολιτοφυλάκων από την περιφέρεια και  συγκεντρώνονται αρχικά στην Μυτιλήνη.

Η πρώτη αποχώρηση πολιτοφυλάκων ξεκινά από το Πλωμάρι. Ο στρατιωτικός διοικητής Πλωμαρίου και Πολυχνίτου ,Δρίτσας,  καθώς και τα ¾ της δύναμης της φάλαγγας λαμβάνουν διαταγή να αναχωρήσουν από το Πλωμάρι για την Μυτιλήνη, όπου και θα παρέμεναν.

Φεύγοντας άφησαν στο Πλωμάρι, τους υπόλοιπους  άνδρες της Λ.Φ με έναν υπολοχαγό στους οποίους ανατέθηκε η επιτήρηση των γύρω περιοχών.

Ακολουθεί η αποχώρηση του επιλοχία Ε. Μαρινάκη και του λοχία Ε. Μπενάτου καθώς και των μελών της Λ.Φ από τον Πολυχνίτο .

Ταυτόχρονα αποχωρεί και ο Γ. Μελετόπουλος (ο οποίος είχε καθήκοντα σιτιστή στην Λ.Φ) από την Ερεσσο.

Φεύγοντας από όλα τα μέρη που είχαν υπηρετήσει σαν πολιτοφύλακες, οι λεσβιοφαλαγγίτες, όχι μόνο είχαν αφήσει τις καλύτερες εντυπώσεις σε όλους αλλά  είχαν γίνει και κομμάτι της ζωής της κάθε πόλης και χωριού.

Οι επιστολές των κατοίκων και των λοιπών αρχών,που στάλθηκαν στις εφημερίδες όταν  αποχώρησαν ήταν παραπάνω από συγκινητικές.

Οι ευγενικοί τρόποι των φαλαγγιτών, και των ανωτέρων τους, το ήθος τους, η συμπεριφορά που έδειξαν κατά την διάρκεια της  τήρησης των καθηκόντων τους, τους είχαν κάνει κάτι παραπάνω από αγαπητούς ,από όπου και αν πέρασαν.

Τις  παρακάτω ευχαριστήριες επιστολές, βρίσκουμε  δημοσιευμένες σε εφημερίδες

Οι κοινοτικές αρχές του Πλωμαρίου , ευχαριστούν τον διοικητή Δρίτσα, με αφορμή της αποχώρησή του,  για όλα όσα πρόσφερε στον τόπο τους, για την άμεμπτη και δίκαιη συμπεριφορά του και το ήθος που έδειξε όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Αποχαιρετώντας τον  του εύχονται να παραμείνει γερός στην άσκηση των νέων καθηκόντων  του και του εύχονται σύντομα να βρεθεί  και πάλι κοντά τους.

Η δημογεροντία της Ερεσσού ,οι  πολίτες, αλλά και οι  οθωμανοί κάτοικοι , με αφορμή την μετάθεση  του  Μελετόπουλου, τον εξαίρουν για τις πολλές αρετές του και παρακαλούν αν είναι δυνατόν να ανασταλεί η απόφαση της μετακίνησης του, γιατί δεν ήθελαν για κανένα λόγο να τον αποχωριστούν.

Με αφορμή την αναχώρηση των Μαρινάκη- Μπενάτου, 112 κάτοικοι του Πολυχνίτου συνυπογράφουν επιστολή , τονίζοντας  ότι το διάστημα που έμειναν κοντά τους, άφησαν  τις καλύτερες εντυπώσεις , για την ευγένεια τους , για την δικαιοσύνη τους και για τον δίκαιο τρόπο που υπηρέτησαν σαν πολιτοφύλακες.

Και  αστυνόμοι…

Η ανάγκη έννομης διαβίωσης των κατοίκων της Λέσβου και η καταστολή των εγκληματικών πράξεων, γίνεται όλο και πιο επιτακτική.

Στην προσπάθεια κάλυψης των αστυνομικών αναγκών του νησιού,  με απόφαση της 28/2/13, ορίζεται , 200 μέλη της Λ.Φ να τεθούν στις διαταγές της αστυνομίας, και να κατανεμηθούν στα διάφορα αστυνομικά τμήματα με σκοπό να διασφαλιστεί η ήρεμη  διαβίωση των πολιτών.

Στο Λισβόρι παρέμειναν σαν τηρητές της δημόσιας τάξης : οι Αθανάσιος Αρσενίου, Ευστράτιος Καραπάτζας, Βασίλειος Κεραμίδας, Φώτιος Βουγιούκας, Αθανάσιος Σίμου, Ιγνάτιος Δοντέλλης, Παναγιώτης Βατού, Αιμίλιος Χριστοφίδης και Παναγιώτης Δάλιος.

Ολοι οι παραπάνω έδειξαν  τέτοιο ζήλο και επαγγελματισμό στην εκτέλεση  των αστυνομικών τους καθηκόντων , που όταν πιά αποχώρησαν από το χωριό, οι κάτοικοι του Λισβορίου με  επιστολή τους,  τους ευχαρίστησαν δημόσια για  μια ακόμα φορά για  την άριστη διαγωγή τους και την ευγενική συμπεριφορά που έδειξαν όλο το διάστημα που έμειναν κοντά τους.

Στην ευρύτερη περιοχή του Μεγαλοχωρίου καθήκοντα αστυνόμου εκτελούσε ο δεκανέας της Λ.Φ Κλειδαράς( ο οποίος μάλιστα όπως διαβάζουμε στο αστυνομικό ρεπορτάζ εφημερίδας εκείνης της εποχής) είχε σταλεί να εξιχνιάσει φόνο που είχε γίνει στην θέση Μηλιές.

Στον αστυνομικό σταθμό Νεοχωρίου υπηρέτησε ο Κ.Παπάζογλου (μέλος και αυτός της Λ.Φ) .

Λίγους μήνες αργότερα και ενώ είχε απαλλαχθεί των αστυνομικών του καθηκόντων έγινε μάρτυρας συμπλοκής  μεταξύ λαθρεμπόρων και καπνοφυλάκων κατά την διάρκεια της οποίας διαπράχθηκε  και φόνος, εκείνος δεν ενεπλάκη αλλά αρκέστηκε στο να αποχωρήσει για να ζητήσει την βοήθεια της αστυνομίας .

Με αφορμή το παρακάτω συμβάν  (όπως αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΣΑΛΠΙΓΞ ) πληροφορούμαστε ότι ο  λεσβιοφαλαγγίτης Ν.Πόρτογλου υπηρετούσε και αυτός σε αστυνομικό τμήμα .

Πηγαίνοντας ο Πόρτογλου να αναλάβει υπηρεσία στο αστυνομικό τμήμα που υπηρετούσε και ενώ διερχόταν  από την περιοχή Δρώτα, παρατήρησε παράξενες κινήσεις σε ένα πλοιάριο στο οποίο επέβαιναν 5 άγνωστα άτομα.

Με την παρατηρητικότητά του και την  εμπειρία του κατάλαβε αμέσως ότι οι κινήσεις τους ήταν ιδιαίτερα ύποπτες.

Παρότι ήταν μόνος κατάφερε να τους αφοπλίσει και κάνοντας δυό διαδρομές τους οδήγησε στο αστυνομικό τμήμα.

Εκτός από τα όπλα βρέθηκαν πάνω τους και άλλα φονικά εργαλεία. Στο αστυνομικό τμήμα και μετά από ανακρίσεις που έγιναν, αναγνωρίστηκαν και οι πέντε.

Ηταν όλοι άτομα με βεβαρημένο παρελθόν και είχαν πάρει μέρος σε κλοπές, επιθέσεις και απαγωγές.

Παρόλη την τιμή που  έγινε στους λεσβιοφαλαγγίτες   να τους ανατεθούν αστυνομικά καθήκοντα οι ίδιοι στην πλειονότητά τους έδειχναν απογοητευμένοι.

Σκέπτονταν ξανά και ξανά, τους  υπόλοιπους στρατιώτες ,που πολεμούσαν ηρωικά στο Μπιζάνι και στον Σαραντάπορο  και η  “απραξία τους”  είχε αρχίσει  να τους βαραίνει όσο περνούσαν οι μέρες  όλο και πιο πολύ.

Ακόμα και τα  συγχαρητήρια των ανωτέρω τους  που με κάθε ευκαιρία εκφραζόταν, δεν ήταν πια αρκετά για κείνους.

Θλιμμένοι, έλεγαν ξανά και ξανά ,  “...ήρθαμε από την Αμερική για να πολεμήσουμε και όχι για να γίνουμε αστυνομικοί , όχι για να γίνουμε κουραμπιέδες» και τίποτα δεν τους παρηγορούσε.

Στις 25/1 στην πόλη της Μυτιλήνης , με επίσημους εορτασμούς  επί της πλατείας ΚΙΟΣΚΙ αναλαμβάνει , νέος στρατιωτικός διοικητής της νήσου ο κ. Γιαννακόπουλος . Κατά την διάρκεια των εκδηλώσεων μάλιστα  παρατάχθηκε ναυτικό άγημα, το υπάρχον πεζικό,  καθώς και ένα μέρος της Λ.Φ με τον επικεφαλής τους Π. Δρίτσα.

Οι πειθαρχημένοι, πειθήνιοι, καλοντυμένοι στρατιώτες της φάλαγγας δεν άφησαν αδιάφορο τον νέο  διοικητή του νησιού.

Ο οποίος τους έδωσε τα συγχαρητήρια του ενώπιον όλων. Ενθουσιάστηκε δε ακόμα παραπάνω  τις επόμενες μέρες όταν κατά την διάρκεια στρατιωτικών ασκήσεων επιθέσεως και άμυνας που έλαβαν χώρα στην Θερμή, επέδειξαν τις άριστες  στρατιωτικές τους δυνατότητες και την κατάρτισή τους.

Στο δρόμο για την Μακεδονία…..

Οι εξελίξεις διαδέχονται γρήγορα η μια την άλλη στην Μυτιλήνη. Τον Μάρτη , ο αντισυνταγματάρχης Γιαννακόπουλος -έως τότε Στρατιωτικός Διοικητής Λέσβου- παίρνει μετάθεση για   Θεσ/κη .

Αντικαταστάτης του ορίζεται  ο  Π. Δρίτσας υπολοχαγός και διοικητής της Λ.Φ.

Αυτήν η  τοποθέτηση , γέμισε με ευχαρίστηση  τις καρδιές και των στρατιωτών του , αλλά και του λαού της Μυτιλήνης.

Ο  Δρίτσας από μεριάς του, (αξιωματικός των μαχών όντας), ανέλαβε το αξίωμα διατυπώνοντας ότι αποδέχεται την θέση προσωρινά, και τόνισε ότι θα παραμείνει στην θέση , μέχρις ότου  να βρεθεί αντικαταστάτης του.

Πράγματι  βρέθηκε σύντομα ο αντικαταστάτης του,  στο πρόσωπο του κ. Λεωνίδου, ο οποίος ήταν λοχαγός του πυροβολικού (ο οποίος μάλιστα στο παρελθόν είχε χρηματίσει και δήμαρχος Σπετσών)

Ένα μήνα περίπου αργότερα ο Π.Δρίτσας (μέσα Απρίλη) ορίστηκε διοικητής της περιοχής Μανταμάδου.

Αργότερα θα πάρει μόνος και χωρίς την Λ.Φ τον δρόμο προς το μακεδονικό μέτωπο.

Οι μάχες των Βαλκανικών πολέμων συνεχίζονταν με μεγαλύτερη ένταση στα Μακεδονικά εδάφη. Εκεί  είχε μεταφερθεί πιά ο όγκος των πολεμικών συμπλοκών και εκεί διεξάγονταν μερικές από τις σημαντικότερες μάχες του 1913.

Τα  περισσότερα από τα μέλη της Λ.Φ, απαιτούν και δικαίως, να απαλλαχθούν από τα καθήκοντα της πολιτοφυλακής  και της άσκησης αστυνόμευσης,  για  να μπορέσουν ελεύθεροι να συνεχίσουν τον αγώνα τους για την απελευθέρωση των υπολοίπων  τμημάτων της Ελλάδας.

Σιγά –σιγά οι λεσβιοφαλλαγίτες από όλα τα μέρη της Λέσβου αποχωρούν με σκοπό να επιβιβαστούν σε πλοία στον δρόμο τους προς το μακεδονικό μέτωπο.

τύπος δημοσιεύει επιστολές ευχαριστιών για το σώμα της Λ.Φ και για τα όσα πρόσφεραν όπου και αν είχαν ταχθεί μέχρι εκείνη την στιγμή.

Σε όλες τις επιστολές τονίζεται , ο ζήλος και η αφοσίωση τους στην άσκηση των αστυνομικών τους χρεών , που τους έκανε πολύτιμους παράγοντες διαφύλαξης της δημόσιας τάξης και ασφάλειας.

Τους αποχαιρετούν με την ευχή να εκπληρώσουν το όνειρό τους πολεμώντας για μια μεγάλη Ελλάδα και να δοξάσουν και εκεί το όνομα της γενέτειρας τους της Μυτιλήνης.

Και τα μέλη της Λ.Φ ανταποκρινόμενοι στην αγάπη και στις ευχές των κατοίκων του νησιού δηλώνουν,

«...πληρωθέντος του μύχιου πόθου μας αναχωρούμε κατ΄αυτάς όπου η φωνή της πατρίδος μας καλέση, χωρίς να λησμονούμε την πατρίδα μας Μυτιλήνη…»

Συγκινητική η ιστορία- που πέρασε στις σελίδες του τοπικού τύπου (ΣΑΛΠΙΓΞ 2/7/1913)- του δεκανέα της Λ.Φ Κωστομοίρη.

Ο διοικητής Δεκαβάλλας(κάτω από τις διαταγές του οποίου είχε τεθεί πια η Λ.Φ) μιάς και είχε ανάγκη έναν δεκανέα να παραμείνει  υπό τις διαταγάς του στην Μυτιλήνη, διατάσει τον δεκανέα Κωστομοίρη να μην ακολουθήσει τους  υπόλοιπους στρατιώτες στην Μακεδονία.

Εκείνος στο άκουσμα τέτοιας διαταγής  ξέσπασε σε λυγμούς, παρακαλώντας να μην του στερήσει το δικαίωμα να πολεμήσει και αυτός όπως οι υπόλοιποι. Ηταν  τέτοια  η θλίψη του που ο διοικητής δεν μπόρεσε να εκτελέσει την αρχική του διαταγή και τον αποδέσμευσε ώστε να μπορέσει τελικά να ακολουθήσει τους υπόλοιπους.

Μυτιλήνη , 24/7/1913

Αναχώρησαν 190 άνδρες της  Λ.Φ , με το πλοίο  ΕΛΕΝΗ του Πανταλέοντος, με προορισμό την  Θεσ/κη , και από κεί το μακεδονικό μέτωπο.

Οι  άνδρες θα ταξιδέψουν  για πρώτη φορά χωρίς τον μέχρι τώρα διοικητή τους Δρίτσα, αφού έχουν τεθεί πλέον υπό την αρχηγία του, «του τόσας συμπαθείας κατακτήσαντος» , υπολοχαγού Δεκαβάλλα.

Πλήθος πολύ παρακολούθησε την αναχώρηση του πλοίου, χειροκροτώντας  την αναχώρηση των συμπατριωτών τους με  συγκίνηση.

Ετσι , θα έκλεινε το πιο μεγάλο κομμάτι της ιστορίας της φάλαγγας, και της εμπλοκής της στο ιστορικό γίγνεσθαι του νησιού.

Η πορεία της άλλοτε Λ.Φ….

Η Λ.Φ αφού αναχώρησε από την Μυτιλήνη , μετονομάσθηκε σε 33ον Τάγμα της Κατοχής και ανέλαβε την φρούρηση της πόλης της Καβάλας (15/8), υπό τις διαταγές πάντα του υπολοχαγού Δεκαβάλλα.

Οι Καβαλιώτες δήλωναν  ενθουσιασμένοι με την διαγωγή και την συμπεριφορά των Λέσβιων στρατιωτών, οι οποίοι και εκεί διαμένοντας , επέδειξαν  πειθαρχία και  υψηλή αίσθηση καθήκοντος όπως σε  όλη την μέχρι τότε πορεία τους.

Μάλιστα αναφέρεται, ότι επιλέχθηκαν να αποτελέσουν  και την τιμητική φρουρά του Βασιλέως κατά την εκεί άφιξή του.

Ο δεκανέας Δ. Καβαλλίκας και ο οπλίτης Ζορμπάς , μέλη και αυτοί της Λ.Φ , οι οποίοι τραυματίστηκαν ελαφρώς κατά την μάχη του Πετσόβου  αφού θεραπεύτηκαν πήγαν και κείνοι να ενωθούν με την μονάδα τους στην Καβάλα.

Ολη η υπόλοιπη φάλαγγα συγκεντρώθηκε τελικά στην Καβάλα εκτός από τον Μαρινάκη, τους δεκανείς Κωστομοίρη και  Χριστοφίδη που πολεμούσαν στο εσωτερικό της Μακεδονίας και τον λοχία Βαλασόπουλου που είχε αναχωρήσει  για την Αθήνα.

Επιστροφή από το μέτωπο…….

Προς το τέλος του καλοκαιριού ,  άρχισε η τμηματική επιστροφή από τους μακεδονικούς αγώνες , των άλλοτε μελών της Λ.Φ

Στις  10 Σεπτεμβρίου, επιστρέφουν στην Μυτιλήνη με το ατμόπλοιο ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ,  μέλη της Λ.Φ που είχαν πολεμήσει στα μακεδονικά πεδία μαχών .

Τους επιφυλάχθηκε  θερμή υποδοχή ηρώων από τους οικείους και τους φίλους τους.

Εκείνοι που επέστρεψαν ήταν οι :

Ν.Βαλασόπουλος ,λοχίας-από την Μυτιλήνη

Αρβανιτάκης ,λοχίας –από το Πλωμάρι

Α.Χριστοφίδης ,δεκανέας –από την Αγιάσο

Γ.Κωστομοίρης ,δεκανέας-από τον Πολυχνίτο

Δ.Κλειδαράς, δεκανέας –από το Πλωμάρι

Π.Καραμπάσης ,δεκανέας –από το Πλωμάρι

Π.Πέτρου ,δεκανέας από τα Παράκοιλα

Λοίζος ,–από την Γέρα-

Αλ.Αυγουστίδης ,–από την Γέρα

Όλοι τους ανήκαν στην 13 ορειβατική μεραρχία του 7^ου συντάγματος κατά την διάρκεια της παραμονής τους στην Μακεδονία.

Οι υπόλοιποι άνδρες της Λ.Φ  έφτασαν το επόμενο βράδυ με το ΟΥΡΑΝΙΑ και το ΠΗΝΕΛΟΠΗ .

Στο τέλος του ίδιου  μήνα ο Γ. Κωστομοίρης(ο οποίος είχε δώσει αγώνα για να συμπεριληφθεί και κείνος στους άνδρες της Λ.Φ που έφυγαν για να πολεμήσουν στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας) επέστρεψε στην ιδιαιτέρα του πατρίδα τον Πολυχνίτο, έχοντας καταφέρει να πραγματοποιήσει το όνειρό του.

Στην Ερεσσό, στις 14/9, μετά από 11 μήνες ηρωικών μαχών στα μακεδονικά εδάφη, επιστρέφουν στην πατρίδα τους τα μέλη της Λ.Φ.

Οι Ερέσσιοι , ετοίμασαν λαμπρή υποδοχή.  Είχαν σημαιοστολίσει την παραλία, καμπάνες κτυπούσαν χαρμόσυνα και ξέσπασαν  σε χειροκροτήματα και κλάματα συγκίνησης όταν το μεσημεράκι έφτασαν  οι πρώτες βενζινάκατοι  με τους στρατιώτες.

Από τις βάρκες οι στρατιώτες πυροβολούσαν στον αέρα και ακούγονταν στρατιωτικά τραγούδια, ενώ από την στεριά φαίνονταν χέρια που χαιρετούσαν και μάτια με δάκρυα ευτυχίας.

Μανάδες που περίμεναν τα παιδιά τους ,όσο πλησιάζαν στην στεριά οι βάρκες και άρχισαν να ξεχωρίζουν μέσα σε αυτές  τα παιδιά τους, πετούν  τα μαύρα μαντήλια που φορούσαν και φορούν λευκά για τα υποδεχθούν τα σπλάχνα τους.

Οταν όλοι πια αποβιβάστηκαν, σύσσωμο το χωριό με τους στρατιώτες, παρακολούθησαν λειτουργία και μετά στήθηκε ξέφρενο γλέντι .

Στιγμές…..

Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από την σύντομη αλλά τόσο γεμάτη συγκινήσεις και δυνατά συναισθήματα «ζωή» της Λ.Φ

Παραθέτουμε κάποιες ιστορίες, γεγονότα ευχάριστα και δυσάρεστα αλλά και ανθρώπινα στιγμιότυπα όπως αυτά δημοσιεύτηκαν στον τοπικό τύπο……

…. μια γυναίκα πρώην χριστιανή που εκμουσουλμανίστηκε από το τουρκικό καθεστώς προσήλθε στις αστυνομικές αρχές και δήλωσε ότι θέλει να βαπτίσει τα 4 μικρά της παιδιά τα οποία είχε αποκτήσει από τον τούρκο σύζυγό της. Πράγματι η βάπτιση έγινε  με νονούς τα μέλη της Λ.Φ Αθανάσιο Αρσενίου, Ι.Δοντέλλη, Ευστρ. Καραπατζά και Βασιλ.Κεραμειδά, τα ονόματα δε που έδωσαν στους νεοφώτιστους ήταν  Απόστολος, Ελευθερία, Ιωάννης και Ευστράτιος.

….τον Φλεβάρη του ΄13 ξεσπά μια έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα στα μέλη της Λ.Φ και της κυβέρνησης

Μεταφέρουμε απόσπασμα της ΣΑΛΠΙΓΓΑΣ της 10/2, σχετικό με το θέμα,  «…Στην Εθνική Τράπεζα  με παραλήπτη την Λ.Φ βρίσκεται σεβαστό ποσόν. Το ποσό αυτό στάλθηκε από την επιτροπή Λέσβιων Αμερικής στον Ε Βενιζέλο και προορίζονταν αποκλειστικά και μόνο για τα μέλη της Λ.Φ και την συντήρηση τους και δεν είχε σαν προορισμό  να χρησιμοποιηθεί σαν εθνικός έρανος. Παράκληση των μελών της Λ.Φ να επέμβει η Διοίκηση και να εξομαλύνει το όλο θέμα…»

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Οπως ήδη έχουμε αναφέρει παραπάνω ,είχε ζητηθεί από τους εθελοντές φεύγοντας από την Αμερική  να καταβάλλουν το αντίτιμο των 90 δολαρίων, ο καθένας, αντίτιμο του εξοπλισμού και της  σίτισής τους. Αφού συγκεντρώθηκαν όλα τα χρήματα κατατέθηκαν προσωρινά επ’ ονόματι της φάλαγγας στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος.

Η ελληνική κυβέρνηση –όταν πιά έφτασαν στην Αθήνα οι εθελοντές-δεν μπόρεσε να δεχθεί τίμημα για τον οπλισμό και την σίτησή τους και αποφάσισε το συγκεντρωθέν ποσό να διανεμηθεί στους δικαιούχους για τις ανάγκες τους ,μιάς και για κάποιους από αυτούς αυτά τα χρήματα ήταν η μοναδική τους περιουσία.

Μετά από αυτήν την απόφαση οι εθελοντές άρχισαν να ζητούν τα χρήματά τους, αλλά η τράπεζα με διάφορες προφάσεις καθυστερούσε την απόδοση τους.

Λόγω της άσχημης οικονομικής κατάστασης του ελληνικού κράτους, η κυβέρνηση είχε σκεφτεί τα χρήματα αυτά να δωρηθούν στο Εθνος.

Τελικά ένα μήνα αργότερα και λαμβάνοντας υπόψιν την  κατάσταση των περισσοτέρων μελών της Λ.Φ, η ελληνική κυβέρνηση με νεώτερη απόφασή της απέδωσε 210 φράγκα στον καθένα τους.

….από τις αποφάσεις δικαστηρίων διαβάζουμε

Δικάστηκαν για άδικη επίθεση οι στρατιώτες Τραγάκης Ιωάννης, και Μιλτιάδης Μαγγανάς, καθώς επίσης και ο Πέρρος Γεώργιος  για εξύβριση ανωτέρου.

Και οι τρείς τους ήταν μέλη της Λ.Φ. Ο Μαγγανάς αθωώθηκε ενώ οι άλλοι δύο  καταδικάστηκαν σε εξάμηνη φυλάκιση.

….από τις αναγγελίες αρραβώνων βρίσκουμε,

Ο σιτιστής της Λ.Φ  Κωστομοίρης Γεώργιος, ανακοίνωσε τα περί αρραβώνων ,του επίσης στρατιώτη της Λ.Φ Κωντούρη Γεωργίου  εκ  Πλωμαρίου και της δεσποινίδος Σαπφούς Γωνιδέλλη.

… Περί εκμετάλλευσης, αισχροκέρδειας , αχαριστίας και αγνωμοσύνης ,

…μέλος της Λ.Φ, παρακαλεί τοπική εφημερίδα να δημοσιεύσει την εκμετάλλευση εις βάρος των στρατιωτών από την υπερβολική υπερτίμηση των τροφίμων, καθώς και αισχροκέρδεια κάποιων(τα ονόματα των οποίων δεν ήθελε να αναφέρει στην καταγγελία του) που εξαργύρωναν δολλάρια σε ευτελείς τιμές, (10 δολλάρια ανταλάχθηκαν  με 2 τούρκικες λίρες….)

….λεμβούχοι ,δεν δέχθηκαν να αποβιβάσουν στην στεριά  λέσβιους πολεμιστές της φάλαγγας κατά την επιστροφή τους από το μέτωπο  , μιάς και δεν είχαν το ακριβές αντίτιμο των εισιτηρίων τους.

… ο λοχίας Ευθ.Μπενάτος , κατηγορήθηκε από τους   δημογέροντες του Πλωμαρίου για ανάρμοστη συμπεριφορά.

Αποτέλεσμα αυτού ήταν να διαταχθούν ανακρίσεις. Ο ίδιος ο Μπενάτος είχε από την αρχή αρνηθεί τις κατηγορίες, λέγοντας ότι οι δημογέροντες δεν εξέφραζαν το δημόσιο συναίσθημα , ισχυριζόμενος ότι προφανώς αρέσκονταν στην επί τουρκοκρατίας κατάσταση, και ότι αυτό που τους είχε ενοχλεί πραγματικά , ήταν η αμεροληψία του, στην άσκηση των καθηκόντων του.

Από τις ανακρίσεις που διεξήγαγε ο Ταμβακίδης εκ Μυτιλήνης, δεν βρέθηκε κανένα  ενοχοποιητικό στοιχείο εναντίον του Μπενάτου, ο δε ανακριτής τόνισε την αγάπη των κατοίκων στο πρόσωπό του και την εκτίμηση που έδειχναν για την άμεμπτη στάση του και την αίσθηση δικαιοσύνης του.

Συγκεντρώθηκαν δε υπογραφές 160 πλωμαριτών  σε ένδειξη συμπαράστασης προς τον Μπενάτο.

…Οι  Αδελφ.  Χατζηπαναγιώτη, κατ εντολή του Βατού Παναγιώτη εκ Σκαλοχωρίου, στρατιώτου της Λ.Φ δημοσίευσαν τα παρακάτω, «…στάλθηκαν από τον Πειραιά βαλίτσες και άλλα αντικείμενα του στρατιώτου στο Τελωνείο Μυτιλήνης τα οποία ουδέποτε έλαβε ο στρατιώτης. Ο ίδιος όρισε  αμοιβή 10 δολλαρίων σε όποιον βρεί ή και παραδώσει κάτι από τα απωλεσθέντα…»

… Ο πρώτος θάνατος  ,

Στις 13/3/1913 ο Διοικητής Πολυχνίτου αναγγέλλει τηλεγραφικά, «… ο στρατιώτης της Λ.Φ  κ. Κων/νος Κούκος –εκ Μανταμάδου-ο οποίος είχε παραμείνει στο Λισβόρι τραυματίστηκε θανάσιμα ενώ επεξεργαζόταν το όπλο του….».

Ο άτυχος στρατιώτης είχε αιτηθεί αδείας για να επισκεφτεί την μνηστή του .Αδιευκρίνιστο  πώς ,εκπυρσοκρότησε το όπλο του  και γι αυτό έγιναν ανακρίσεις και  ιατροδικαστική εξέταση

….και ένα «παραλίγο» μνημόσυνο

Το μνημόσυνο τελέστηκε κατόπιν πρόσκλησης των μελών της Λ. Φ.

Διαβάζουμε στην εφημερίδα ΣΑΛΠΙΓΞ της 23/7/1913  «… ετελέσθη την προηγούμενη Κυριακή επιμνημόσυνη δέηση του ηρωικά πεσόντος στην γιγαντομαχία του Κιλκίς  αλησμόνητου Π. Δρίτσα. Το μνημόσυνο τελέστηκε στον ειδικά διαμορφωμένο ναό του Αγ.Θεράποντα, όπου πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε.

Τα βλέμματα όλων  συγκέντρωναν οι εθελοντές της Λ.Φ, με το πένθος στην αριστερά των, και την θλίψη ζωγραφισμένη στο πρόσωπό τους.

Σημειώθηκε δυστυχώς  απουσία των κυβερνητικών υπαλλήλων και των επισήμων καλεσμένων ενώ όλοι οι παρευρισκόμενοι απλοί μυτιληνιοί πενθούσαν κλαίγοντας  στην θύμησή του γενναίου αυτού ανδρός…»

Όμως  λίγες μέρες αργότερα στις 5/8 (στην ίδια πάλι εφημερίδα), ο ίδιος , ο εν ζωή…..Δρίτσας , αποστέλλει ιδιόχειρη επιστολή ευγνωμοσύνης στον λεσβιακό λαό  για την αγάπη που τον περιέβαλλαν…μετά θάνατον.

« …ήταν  τόσο  το πένθος σας, που όπως γράφει ο ίδιος…..με κάνετε να αμφιβάλλω για την ζωή μου…» και κλείνει γράφοντας «…αν τέλος πάντων αληθεύει ότι για να καταλάβει κανείς την  αξία και την καλοσύνη ενός ανθρώπου θα πρέπει να ακούσει τι λένε για αυτόν μετά τον θάνατό του, εγώ υπήρξα τυχερός .Τουλάχιστον είχα την ευτυχία όντας εν ζωή να ακούσω τα καλύτερα από σας αγαπημένοι μου Λέσβιοι και σας ευχαριστώ και είμαι ευγνώμων για την αγάπη σας…»

Μετά την επιβεβαίωση ότι ο Δρίτσας είναι εν ζωή δημοσιεύεται και άρθρο ΣΤΟΝ Λαικό Αγώνα με θέμα ,  Ο ΔΡΙΤΣΑΣ ΖΗ, μεταφέροντας το χαρμόσυνο του μη θανάτου του…..λέγοντας ότι σύμφωνα με  πληροφορίες κάποιες μέρες αργότερα θα περνούσε από το νησί για να χαιρετίσει τους αγαπημένους του Λέσβιους.

Το τέλος…

Η Λ.Φ  διαλύθηκε επίσημα , όταν μετονομαζόμενη σε 33^ον τάγμα φεύγει από την Μυτιλήνη με προορισμό την Μακεδονία.

Μετά το τέλος των Βαλκανικών πολέμων, έχοντας πολεμήσει ηρωικά στα πεδία των μαχών , όπως και πολλοί άλλοι Λέσβιοι, επέστρεψαν στην Μυτιλήνη.

Κάποιοι παρέμειναν στην Ελλάδα και κάποιοι άλλοι επέστρεψαν στην Αμερική και συνέχισαν την ζωή τους από κει που την είχαν αφήσει ,όταν εκείνο τον χειμώνα μπήκαν στο πλοίο για να έρθουν στην πατρίδα τους για  να της προσφέρουν ακόμα και την ίδια τους την ζωή.

Τα μέλη της έζησαν τους δέκα περίπου μήνες  της «ζωής» της φάλαγγας, στιγμές γεμάτες ενθουσιασμό, περηφάνια, στιγμές αγάπης και λατρείας, στιγμές γλυκές και συγκινητικές , αλλά και ιστορικά γεγονότα μοναδικά.

Αγάπησαν, αφιερώθηκαν, ξεπέρασαν τους εαυτούς τους, υπομόνεψαν, πόνεσαν και έμαθαν.

Αλλοτε περήφανοι, άλλοτε δυστυχισμένοι ,άλλοτε απογοητευμένοι, μα ποτέ μετανιωμένοι για το ταξίδι τους από την Αμερική πίσω στην αγαπημένη τους  πατρίδα, το «ταξίδι της ενηλικίωσης, το ταξίδι της ζωής τους»

Μάκης Μπεκιάρης

Πηγές για του παραπάνω κειμένου υπήρξαν οι εφημερίδες : «ΑΤΛΑΝΤΙΣ» (1912 -1913) , «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΩΝ» (1912) «ΠΑΤΡΙΣ» (1912) , «ΣΚΙΠ» (1912) , ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ (1912),  «ΛΑΙΚΟΣ ΑΓΩΝ» (1912-1913), ΣΑΛΠΙΓΞ (1912 – 1913) «ΛΕΣΒΟΣ» (ΑΘΗΝΑ ,1959) «ΛΕΣΒΟΣ» (ΜΥΤΙΛΗΝΗ ,1912)